Weapon of choice van kunstenaar Jef Meyer: beton – “Hoe bruter, hoe liever”

Eind maart ging de achtste editie van de Triënnale Beaufort van start, een driejaarlijkse tentoonstelling langs de zeedijken, stranden en duinen van de Belgische kustlijn. In Middelkerke vinden we een bijzonder werk: een betonnen toren van de Antwerpse kunstenaar Jef Meyer (35), die zijn liefde voor beton als werkmateriaal luidop verkondigt. “En stilaan raakt ook mijn omgeving overtuigd van de schoonheid en eindeloze mogelijkheden van beton”, vertelt hij. BETON ging op bezoek bij de kunstenaar in Antwerpen, waar hij momenteel zijn huis renoveert. Uiteraard volledig in beton.

Het werk van Jef Meyer bevindt zich op het snijvlak van beeldhouwkunst, schilderkunst en architectuur, waarbij in situ-projecten in de publieke ruimte hem meer en meer aanspreken. © Ann-Sophie Deldycke_Westtoer

Kunstenaar Jef Meyer experimenteert met water, zand, grind, steenslag en pigmenten om er reliëfs, figuren en sculpturen mee te creëren. Puur vakmanschap en toch speelt ook toeval een grote rol tijdens het werken met betonmolens, mallen, mixers en droog­tijden. Alles wat zich organisch ontwikkelt tijdens het proces, zoals onregelmatigheden of scheuren, een delicate glans of een mat effect, maakt deel uit van zijn werk. Jef Meyer: “Ik wil alles zo bruut mogelijk houden. Hoe bruter hoe liever. Tegenwoordig moet alles zo strak mogelijk zijn, maar ik hou niet van gepolijst. Ik vind het net mooi als je de nerven en oneffenheden ziet. Ook de toren die momenteel te zien is in Middelkerke tijdens Triënnale Beaufort heeft die slag, dat reliëf erin. En ik doe ook echt veel moeite om die vlekken en schakeringen erin te krijgen. Het is dus zeker niet uit gemakzucht (lacht). Het kost me meer tijd om het zo te krijgen dan wanneer ik glad gepolijste elementen zou maken. Vaak krijg ik de vraag of ik het nog zal schilderen achteraf, maar dat doe ik nooit.”

“Ik meng alles zelf en maak zelf mijn samenstellingen”, gaat Jef Meyer verder. “Die balanceren vaak op de grens van stevigheid. De minst stevige kunstwerken vind ik vaak de mooiste omdat je er dan de meeste schakeringen inkrijgt. Ik blijf ook proberen tot ik het gewenste effect heb. 
Het is zelden van de eerste keer juist en ook altijd anders. Met één mal en dezelfde techniek kan ik dertig verschillende werken maken. Gewoon door te experimenteren met pigment, zand, de hoeveelheid water … zelfs het seizoen waarin je produceert, heeft een effect op het uiterlijk. Ik heb een aparte kijk op wat ik mooi vind. ‘Fouten’ mogen en hebben voor mij zelfs een meerwaarde. Zo werd hier in huis bijvoorbeeld een mal voor twee kleine lichtkokers ook gebruikt voor een element met één lichtkoker. De andere, overbodige, cirkel werd opgevuld en dat zie je hier gewoon in het plafond. Ik vind dat leuk, want er zit zo ook een klein verhaal achter.”

De toren van Jef is momenteel te zien in Middelkerke tijdens de Triënnale Beaufort. © Ann-Sophie Deldycke_Westtoer
Jef Meyer heeft een bijzondere voorliefde voor
beton, een materiaal dat tijdens de productie
eindeloze variatie in het eindproduct toelaat. © Ann-Sophie Deldycke_Westtoer

Eindeloos leerproces

Alles wat zich organisch ontwikkelt tijdens het proces, zoals onregelmatigheden of scheuren, een delicate glans of een mat effect, maakt deel uit van zijn werk. © Jef De Meyerr

Jef Meyer heeft een bijzondere voorliefde voor beton, een materiaal dat tijdens de productie eindeloze variatie in het eindproduct toelaat. “Ik ben gewoon verliefd op het materiaal, het is absurd wat je er allemaal mee kan doen. Ik ben er nu ruim tien jaar beroepsmatig mee bezig en ben het absoluut nog niet beu. Beton blijft mij verbazen. En het is een eindeloos leerproces. Zo kreeg ik vroeger moeilijk kleur in mijn werken, terwijl dat nu al veel vlotter gaat. Ik ben vooral heel ongeduldig. Hoe langer je het laat drogen, hoe mooier het uit de mal komt, maar dat geduld heb ik vaak niet. Ontkisten voelt voor mij zoals een cadeautje uitpakken voelt voor een kind. Toen ik ongeveer twaalf jaar geleden begon met kunst te maken uit beton, reageerde mijn omgeving niet al te enthousiast. ‘Beton is saai en niet mooi’. Intussen is die perceptie gedraaid, enkel mijn vriendin is nog steeds geen fan van beton (lacht). Maar ik vind het geweldig dat zo’n eenvoudig, duurzaam materiaal zoveel mogelijkheden heeft. En de schoonheid kan ik maar moeilijk beschrijven. Vooral in de ruwe vorm geniet ik van beton. Zo kan ik bijvoorbeeld een ruwbouwwerf langs de kant van de weg bijzonder mooi vinden. Zo puur en onafgewerkt.”

Gigantisch project

De renovatie van zijn huis overtreft iedere schaal waarop Jef Meyer tot nu toe heeft gewerkt. “Zowel qua hoeveelheid beton als wat er nog allemaal extra bij komt kijken: technieken, stabiliteit … De technieken doe ik zelf, samen met mijn compagnon. En uiteraard is er ook een ingenieur ingeschakeld om de stabiliteit te garanderen. Ik doe hier dus zo goed als alles zelf en ik heb al veel gevloekt. Als ik met kunst bezig ben dan is het enkel beton en ik, maar bij dit renovatieproject komt veel meer kijken. Twee jaar geleden heb ik dit huis gekocht en op vier maanden tijd hebben we alles gestript. Mede door een gigantische cyberaanval in Antwerpen heeft het negen maanden geduurd voor mijn vergunning in orde was dus ik ben pas vorig jaar in juni echt kunnen beginnen met de renovatie. Een einddatum prik ik bewust niet vast, maar we willen wel dat het vooruitgaat.”

Van balken, kolommen en muren tot de keuken, armaturen, meubilair … De woning van Jef Meyer wordt een grijze, betonnen kubus. “Het is een en al betonlook. Een houten vloer komt er niet in, tot spijt van mijn vriendin (lacht). Voor staal is er wel plaats. Mijn schoonzus is smid en zal enkele mooie, subtiele stukken maken zoals een tafel met glas en palmbomen voor tegen de muur. Het is de bedoeling om hier zowel te wonen als te werken en tentoon te stellen. Het is echt een gigantisch project, waar veel tijd in kruipt. Mijn focus ligt momenteel dan ook op de renovatie en minder op mijn eigen kunstwerken. De Triënnale Beaufort loopt momenteel en ik heb nog een paar expo’s, maar allemaal met ouder werk. Ik denk dat ik dit jaar amper drie nieuwe werken heb gemaakt.”

Het werk van Jef Meyer bevindt zich op het snijvlak van beeldhouwkunst, schilderkunst en architectuur, waarbij in situ-projecten in de publieke ruimte hem meer en meer aanspreken. Beïnvloed door brutalisme, art nouveau, art déco … verkent hij alle mogelijkheden van beton door het te manipuleren en volop te experimenteren met kleurnuances en structuren. “Ik hou inderdaad van kunst die heel ver gaat in het ontwerpen, tot aan het sleutelgat toe. Brutalisme heeft dat ook. Ook het classicisme van eind de 19e eeuw vind ik heel interessant. Welke individuen mij inspireren? Dan kom je terecht bij namen als Le Corbusier, Louis Kahn … Maar gelukkig heb ik ook zelf heel veel fantasie. Ik wil vooral zoveel mogelijk zelf maken, van de grootste elementen tot de kleinste details”, besluit Jef Meyer.